bebeklerde sarılık nasıl geçer

Bebeklerde sarılık nasıl geçer; fototerapi denilen yöntemle vücuttan atılması sağlanır. Premature ve yenidoğan bebeklerde sarılık belirtileri, nedenleri ve fizyolojik sarılık, patolojik , anne sütü sarılığı ve uzamış sarılık çeşitlerinin tedavisi konusunda bilgiler yer alır.

İlk haftalarda ortaya çıkan bilirubin denilen maddenin kana karışarak bebeğin cildinde ve göz aklarında sarımsı oluşumuna neden olur. Bu sorun bebeklerin alyuvarlar ” fetal hemoglobini (HbF) ” daha fazla olduğu için bunların parçalanması sonucunda ortaya çıkar. Doğumdan önce annenin karaciğeri temizlenir. Doğumdan sonra ise bebeğin karaciğerindeki bilirubini temizleyerek çoğalması engellenir. Yeterince karaciğerinden atılamayan bilirubin maddeler sarılığa neden olabilir. Bu maddenin fazla olması durumunda bebeğin meme emmesi azalır. Uykudan zor uyanma, ateş, ağlama, kasılmalar, hızlı nefes alma gibi sorunlar oluşur. Fototerapi denilen bir yöntem sayesinde ” florasan ışığı yardımıyla” bu madde vücuttan atılması sağlanır. Bu ışığın bebeğe karşı hiç bir zararlı yanı yoktur. Bu yöntemin yan etkileri; bebeğin cildinde kırmızı döküntüler, bronzlaşma ve sulu dışkılanmalar olur. Korkulacak hiç bir durum yada tehlikeli bir yanı yoktur. Bilirubin değerleri 5 mg/dl` nin üstüne çıktığında sarılık tanısı konur. Yüz bölgesinden başlayarak karın, kol ve bacak kısımlarında belirgin bir hal alır. Doğru teşhis yapılırsa kısa sürede bebekler iyileşebilir. Sarılığın şiddeti ve süresi, bebeğin ağırlığını, doğum haftasını, beslenme şeklini ve genetik yapısını etkiler. Kan grubu oluşmazlığı sırasında bilirubin değeri çok yüksek görülen bebeklerde kan değişimi uygulanır. Bu durum bebeğin kilosuna ve bilirubin seviyesini görerek karar alınır.

Sarılık Nedenleri

  • Bebeklerin alyuvarlarının aşırı derecede hızlı parçalanması
  • Bebeğin karaciğerindeki kanında aşırı miktarda bilirubinin oluşumunu işleyecek durumda olmaması
  • Bebeğin anne ve babasında ABO uyuşmazlığı
  • Doğum esnasında zorlamalarla oluşan ezik ve çürükler
  • Cephalohematoma
  • Konjenital hastalıkların görülme durumunda
  • Hepatit B
  • Prematüre doğum
  • Annede şeker hastalığı varsa
  • Yapay sancılarla doğan bebeklerde
  • Doğum sonrası kilo kaybının çok olan bebeklerde
  • İdrar yolu enfeksiyonları

Sarılık Belirtileri

Bebeklerin göz akının sararma göstermesiyle başlar. Bebeklerde 1-2 mg/dl’dir. Bu değer 5 mg/dl’yi geçtiğinde sarılık gözlemlenir. 5 ile 8 mg/dl arasında baş ve boyun bölgesinde, 8 ile 10 mg/dl arasında ise gövdenin üst bölümünde, 10 ile 13 mg/dl değerinde ise gövdenin alt kısımda, 13 ile 16 mg/dl ise kol ve bacaklarda, 20 mg/dl civarında ise ellerde ve ayaklarda sararmalar olur. Bu belirtiler bebeklerin doğum haftası, kaç günlük olduğu ve kilosuna göre farklılık gösterir.

Sarılık Çeşitleri

1) Fizyolojik Sarılık

Bebeklerin %50 sinde, erken doğan bebeklerde ise yüksek oranda bu sarılık görülür. 40 haftalık gebelik süresinden sonraki ikinci gün başlar. Üç ve buna bağlı günlerde 5 – 6 mg/dl pik yaparak devam eder. Daha sonraları ikinci evrede yavaş yavaş azalmalar gösterir. 1 – 2 haftaya kadar bu olay sürer. Prematüre doğan bebeklerde birinci dönemde 10-12 mg/dl değerine kadar yükselebilir. Prematüre bebekler sarılığın ikinci evresinde uzayarak iki ve dört haftaya kadar ulaşır. 42 hafta üzerinde doğan bebeklerin tamamında, normal sürede doğan bebeklerde ise yarısında bile görülmez hatta hafif bir şekilde seyir izler.

İlk haftalarda kanda bilirubin seviyesi artar ve buna fizyolojik sarılık denir. Bazı durumlarda şiddetini arttırabilir. Örneğin; kırmızı kan hücre sayısının normalden fazla olduğunda ” polistemi “, zor doğumlarda bebeğin kafa derisinin altında kan toplanması sırasında ” sefal hematom”, kakasını ilk defa geç yapması durumunda “mekonyum”, bebeğin doğum sırasında kan yutması ve yetersiz beslenme durumlarında buna bağlı sıvı kaybı sarılığın şiddetini artılan sorunlardır.

Nedenleri

* Yenidoğan bebeklerde alyuvar ömrünün yetişkinlere göre daha kısa olması
* Bilirubin maddesinin karaciğerden bağlanarak uzaklaştırılan enzimlerin aktivasyonunun yeteri kadar olmaması
* Bağırsak bakteri sayısının az olması durumunda
* Bağırsak hareketleri ve dışkılanmanın yetersiz olması

Tedavisi

Genellikle bu sarılık kendiliğinden geçer. Uzmanların önerisi bebeğinizi biberonla besliyorsanız her 2 – 3 saatte bir besleme önerilir.

2) Patolojik Sarılık

Son derece az sıklıkta görülen sarılıktır. Daha erken veya daha geç görülebilir. Bilirubin değeri bu sarılıkta oldukça fazladır. Bu durum kan hücrelerinin yıkımıyla ortaya çıkar. Kan grubunun uyuşmazlığı, bebeklerde bazı kan hastalıklarının ortaya çıkması, karaciğer hastalıklarında, metabolik hastalıklar gibi durumlar da patolojik sarılığa neden olur.

Patolojik Sarılığın Özellikleri

– İlk 24 saatte ortaya çıkar
– Hızlı artarak bilirubin (5 mg/dl/gün)
– Serum bilirubin 17 mg/dl
– Serum konjuge bilirubin 2 mg/dl veya total bilirubinin %20

3) Anne Sütü Sarılığı

Anne sütüyle beslenen bebeklerin %15’inde bu sarılık meydana gelir. Bilirubin değeri 12 mg/dl’nin üzerine çıkar. Hazır mama ile beslenen bebeklerde bu oran %4 seviyesindedir. Bu miktarın üzerinde çıktığı da görülür. Anne sütünün geç gelmesi, dışkılanmanın gecikmesi gibi sorunlar da sarılığa yol açar. 3 ile 12 hafta sürer.

Tedavisi

Doktorunuz tarafından alınan önlemler sayesinde yetersiz beslenme önlenir. 2 – 3 gün anne sütünü keserek mama ile bebeği beslemek iyi gelecektir. “Şekerli su” asla verilmemeli bunun yerine bol bol emzirilmesi önerilir.

4) Uzamış Sarılık 

Bu sarılık 14 gün ve erken doğanlarda 3 haftaya kadar sürer.  10 ile 12 hafta içinde kendiliğinden geçer.

Hangi Durumlarda Doktora Gidilmeli

* Bebeğinizde susuzluk ( dehidratasyon ) varsa,
* Sarılık ilk 24 saatte görülürse,
* Bebeğin ateşi 38 dereceyi geçtiğinde,
* Bebeğiniz hasta ve halsiz olduğunda,
* Yeteri kadar süt almıyorsa ve kilo alımı yetersiz ise,
* Kaka yapışı azalmış ve bağırsak hareketleri yavaşladıysa,
* Bezini daha az miktarda ıslatıyorsa,

Benzer Yazılar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.